Bestaat de gouden kooi echt? - kennisartikel
- Redactie dé Loopbaanopleiding
- 10 uur geleden
- 6 minuten om te lezen
Je werk past niet meer bij je. Je ontwikkelt je nauwelijks nog, begint steeds vaker op de automatische piloot aan de werkdag of je merkt dat je de maandag met een knoop in je maag begint.
Toch denk je er niet serieus over na om weg te gaan.
Want je hebt een goed salaris. Een prima pensioenregeling. Veel vakantiedagen. Misschien een dertiende maand, een royale thuiswerkregeling, een leaseauto of andere aantrekkelijke secundaire arbeidsvoorwaarden. En niet te vergeten: een vast contract.
Je zit, zoals dat heet, in een gouden kooi.
Maar hoe stevig zijn de tralies van die kooi eigenlijk? En zijn ze werkelijk van goud, of heb je ze in de loop der jaren zelf steeds wat glanzender gepoetst?
De gouden kooi is niet verzonnen
Laten we beginnen met: er kan wel degelijk iets te verliezen zijn. Wanneer je overstapt naar een andere werkgever, kan je salaris lager uitvallen. Een nieuwe pensioenregeling kan minder gunstig zijn. Je kunt vakantiedagen, flexibiliteit of bepaalde vergoedingen kwijtraken. Ook kan een nieuwe werkgever in eerste instantie alleen een tijdelijk contract aanbieden.
Dat zijn geen onredelijke bezwaren. Zeker wanneer je financiële verplichtingen hebt, kostwinner bent of nog maar enkele jaren van je pensioen verwijderd bent, is het verstandig om niet impulsief ontslag te nemen omdat je op dinsdagmiddag een buitengewoon vervelende vergadering had.
Maar voorzichtigheid is iets anders dan het direct afwijzen van een mogelijkheid. De vraag is daarom niet alleen: wat kan ik verliezen als ik vertrek? Minstens zo belangrijk is de vraag: heb ik werkelijk onderzocht wat ik kan verliezen én wat ik ervoor terug kan krijgen?
Klopt jouw financiële verhaal wel?
Mensen die zichzelf in een gouden kooi voelen zitten, vergelijken vaak hun huidige, bekende arbeidsvoorwaarden met een vaag en ongunstig beeld van een andere baan. Ze weten precies wat ze nu verdienen, maar niet wat elders mogelijk is. Ze kennen hun eigen pensioenregeling, maar hebben die van andere werkgevers nooit bekeken. Ze gaan ervan uit dat een vast contract onbespreekbaar is, zonder daar ooit naar te vragen. Daarmee wordt een aanname langzaam een feit.
En de grootste belemmering voor een loopbaanstap zijn vaak die aannames.
Neem het pensioen. Bij een overstap blijft het reeds opgebouwde pensioen in principe bestaan. Vaak kun je de waarde van je pensioen bovendien laten overdragen naar de pensioenuitvoerder van je nieuwe werkgever. Dit heet waardeoverdracht. Of overdracht mogelijk en gunstig is, hangt af van de betrokken regelingen en pensioenuitvoerders. Je kunt daarvoor informatie of een offerte opvragen. Soms is het juist verstandiger het opgebouwde pensioen bij het oude fonds te laten staan.
Je pensioen verdampt dus niet automatisch.
Ook over andere arbeidsvoorwaarden valt meer te onderzoeken dan veel mensen denken. Tijdens een arbeidsvoorwaardengesprek kun je niet alleen het salaris bespreken, maar ook je pensioen, vakantiedagen, werktijden, thuiswerken, opleidingsmogelijkheden, een dertiende maand en andere vergoedingen. Salaris en arbeidsvoorwaarden zijn expliciet onderwerpen waarover werknemer en werkgever onderhandelen. Dat betekent niet dat je alles krijgt wat je vraagt. Wel dat je eerst moet vragen voordat je kunt concluderen dat iets onmogelijk is.
Hetzelfde geldt voor een vast contract. Een nieuwe werkgever kan direct een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd aanbieden. Of die werkgever dat ook wil, is een andere kwestie. Het kan samenhangen met het beleid van de organisatie, de cao, de arbeidsmarkt en jouw onderhandelingspositie. Maar ook hier geldt: een tijdelijk contract is geen natuurverschijnsel. Het is een arbeidsvoorwaarde waarover je het gesprek kunt voeren.
Onderzoek het hele arbeidsvoorwaardenpallet
Wie alleen naar het bruto maandsalaris kijkt, vergelijkt appels met een kerstpakket :-).
Arbeidsvoorwaarden bestaan uit meer dan salaris. Denk bijvoorbeeld aan:
de werkgeversbijdrage aan het pensioen;
het aantal vakantie- en verlofdagen;
een dertiende maand, bonus of individueel keuzebudget;
reiskosten, thuiswerkvergoeding of leaseauto;
opleidingsbudget en ontwikkeltijd;
flexibiliteit in werktijden en werklocatie;
mogelijkheden om minder uren te werken;
regelingen rond mantelzorg, ouderschap of vitaliteit;
doorgroeimogelijkheden;
werkdruk, reistijd en autonomie.
Een baan met een iets lager salaris kan in de praktijk aantrekkelijker zijn wanneer je minder reist, meer vrijheid hebt, meer energie overhoudt en weer kunt groeien.
Is de gouden kooi misschien ook een schuilplaats?
Soms is de gouden kooi niet alleen een verzameling gunstige arbeidsvoorwaarden. Soms is het ook een overtuigend verhaal waarmee je voorkomt dat je iets spannends hoeft te doen.
“Ik kan nergens anders verdienen wat ik hier verdien.”
“Op mijn leeftijd krijg ik nooit meer een vast contract.”
“Mijn pensioen kan ik niet zomaar achterlaten.”
“Elders is het vast ook niet beter.”
Het kunnen terechte zorgen zijn. Maar ze kunnen ook angst een argument geven. Een loopbaanstap vraagt moed. Je laat iets vertrouwds achter zonder volledige zekerheid over wat ervoor in de plaats komt. Je moet opnieuw solliciteren, jezelf presenteren, onderhandelen en misschien zelfs toegeven dat je nog niet precies weet wat je wilt. Dan is het menselijk om vooral argumenten te verzamelen om te blijven.
De belangrijkste vraag is daarom misschien niet: kan ik het me veroorloven om weg te gaan?
Maar: heb ik werkelijk onderzocht of ik weg kan, of probeer ik vooral te bewijzen dat het niet kan?
Wat kost het om te blijven?
Bij een gouden kooi worden de kosten van vertrek meestal nauwkeurig berekend. De kosten van blijven blijven opvallend vaak buiten beeld. Maar ook blijven heeft een prijs.
Misschien leer je al jaren niets nieuws meer. Je ervaring groeit op papier, maar je inzetbaarheid neemt af omdat je werk nauwelijks verandert. Je netwerk blijft beperkt tot dezelfde organisatie. Je zelfvertrouwen wordt kleiner doordat je steeds minder vaak iets doet wat je spannend of uitdagend vindt.
Misschien verveel je je. Je doet wat nodig is, maar voelt nauwelijks nog betrokkenheid of plezier.
Of erger. Je slaapt slecht, bent prikkelbaar, krijgt lichamelijke klachten of begint iedere werkdag met tegenzin. Je houdt het vol vanwege het salaris, maar betaalt met energie, gezondheid en levenslust.
Dat zijn óók arbeidsvoorwaarden. Alleen staan ze niet in je contract.
Hebben mensen spijt wanneer ze vertrekken?
Ik heb geen Nederlands onderzoek gevonden dat specifiek kijkt naar mensen die een ‘gouden kooi’ verlaten. We moeten daarom voorzichtig zijn met stellige uitspraken.
Internationaal onderzoek laat wel zien dat veel mensen na een vrijwillige baanwissel verbeteringen ervaren. In een onderzoek van het Amerikaanse Pew Research Center onder mensen die in 2021 vrijwillig hun baan verlieten en daarna elders gingen werken, verdiende 56 procent meer in de nieuwe baan. Iets meer dan de helft zag betere doorgroeimogelijkheden en een betere balans tussen werk en privé.
Een ander, beperkter onderzoek van recruitmentorganisatie Michael Page onder 512 sollicitanten in Saoedi-Arabië vond dat 16 procent achteraf spijt had van een eerder vrijwillig vertrek. Dit onderzoek is niet zonder meer te vertalen naar de Nederlandse arbeidsmarkt, maar het maakt wel duidelijk dat vertrek lang niet automatisch tot spijt leidt.
De conclusie is dus niet dat vertrekken altijd goed uitpakt. Een nieuwe baan kan tegenvallen. Een organisatie kan zich tijdens de sollicitatieprocedure mooier voordoen dan zij is. Ook kun je ontdekken dat je voormalige collega’s, vrijheid of vertrouwde positie meer voor je betekenden dan je dacht.
Maar blijven is evenmin risicoloos!
Je hoeft niet direct ontslag te nemen
Onderzoeken of de deur van de kooi open kan, betekent niet dat je morgen je baan moet opzeggen.
Je kunt beginnen met informatie verzamelen:
Breng je volledige huidige arbeidsvoorwaarden in kaart.
Onderzoek salarissen en cao’s bij andere organisaties.
Vergelijk pensioenregelingen en vraag advies over waardeoverdracht.
Praat met mensen die werken bij organisaties die je interessant vindt.
Bekijk vacatures, ook wanneer je nog niet van plan bent te solliciteren.
Bereken welk inkomen je werkelijk nodig hebt.
Bepaal welke voorwaarden voor jou onmisbaar zijn en waar onderhandelingsruimte zit.
Onderzoek ook of je huidige werk intern aangepast kan worden.
Pas daarna kun je een eerlijke vergelijking maken.
Niet tussen de zekerheid van nu en een angstbeeld van straks, maar tussen twee zo concreet mogelijke perspectieven.
Houd je het goud, maar verlies je het gouden randje?
Een gouden kooi is soms echt. Er zijn situaties waarin blijven financieel of persoonlijk de verstandigste keuze is.
Maar een gouden kooi kan ook ontstaan doordat je uitsluitend kijkt naar wat zichtbaar en berekenbaar is: salaris, pensioen, vakantiedagen en contractzekerheid. Wat minder gemakkelijk in zo’n lijstje past, krijgt dan nauwelijks gewicht: plezier, nieuwsgierigheid, ontwikkeling, energie, trots, betekenis. Het gevoel dat je nog ergens naartoe beweegt.
Wanneer je jarenlang blijft in werk dat niet meer past, is de belangrijkste vraag uiteindelijk niet hoeveel goud je behoudt.
De vraag is hoeveel van het gouden randje van je eigen leven je ervoor inlevert.
Bronnen
Parker, K., & Horowitz, J. M. (2022, 9 maart). Majority of workers who quit a job in 2021 cite low pay, no opportunities for advancement, feeling disrespected. Pew Research Center.
Michael Page. (z.d.). Do job leavers regret their decision of resigning from their current role?
Opmerkingen